NUBES QUE FALAN DE MIN. O CLIMA COMO ESPELLO DA ALMA NA POESÍA

 

Etapa educativa:

3º da ESO
Área: Lingua Castelá e Literatura
Duración: 2 sesións de 50 minutos

1. Xustificación

Desde hai séculos, os seres humanos proxectaron o seu mundo emocional na natureza. O vento forte representa a rabia; a chuvia, a melancolía; a primavera, o renacer. Esta proxección —ver no clima un espello da alma— é unha constante na poesía universal. Esta unidade pretende que o alumnado comprenda este vínculo simbólico e experimente a escritura creativa como ferramenta de expresión emocional, unindo o mundo natural co seu interior.

---

2. Competencias clave traballadas

• CCL: Competencia en comunicación lingüística
• CSC: Conciencia e expresión culturais
• CPAA: Sentido de iniciativa e espírito emprendedor
• CE: Conciencia e expresión emocional

---

3. Obxectivos didácticos

• Comprender o uso simbólico do clima na tradición poética.
• Identificar tópicos literarios relacionados coa natureza e o estado de ánimo.
• Ler e analizar textos poéticos desde unha perspectiva emocional e simbólica.
• Crear un poema no que se relacione o estado emocional propio coa natureza.
• Fomentar a expresión emocional a través da linguaxe poética.

---

4. Contidos

• Recursos expresivos: metáforas, personificación, campos semánticos.
• Tópicos literarios: locus amoenus, tempus fugit, beatus ille, natura naturans, etc.
• Lectura comprensiva e análise de poemas breves.
• Creación poética a partir de estímulos sensoriais e emocionais.
• Referencias poéticas e cinematográficas onde o clima actúe como símbolo emocional.

5. Temporalización e desenvolvemento

Sesión 1: A chuvia nos ollos

Obxectivos específicos:

• Introducir a simboloxía do clima na poesía.
• Ler e analizar poemas representativos.
• Identificar tópicos e recursos estilísticos.

Actividades:

1. Activación de coñecementos previos (10 min)
   Pregunta inicial: “Que tipo de clima representa mellor como te sintes hoxe? Por que?”. Pequeno coloquio.
   Preséntase a idea do clima como espello emocional na historia da poesía.
   
   
   
2. Lectura guiada e análise breve de fragmentos poéticos (25 min)
   Poemas traballados:
• Garcilaso de la Vega: En tanto que de rosa y azucena…
• Gustavo Adolfo Bécquer: Rima LIII (“Volverán las oscuras golondrinas…”)
• Federico García Lorca: Romance sonámbulo
3. Visionado e comentario de escenas breves (10 min)
• The Tree of Life (Terrence Malick)
• Cumbres borrascosas (Emily Brontë – adaptación)
• A lingua das bolboretas (José Luis Cuerda)
4. Peche e reflexión rápida (5 min)
   Diario: “Con que clima escribirías hoxe un poema sobre ti?”

---

 Sesión 2: O meu clima interior. Obradoiro de poesía.

Obxectivos específicos:

• Escribir un poema no que se proxecte unha emoción nun elemento natural.
• Empregar recursos poéticos e simbólicos.
• Compartir a creación cos compañeiros e compañeiras nun ambiente respectuoso.

Actividades:

1. Inspiración visual e sensorial (10 min)
   
   Proxección de imaxes (chuvia, tormenta, bosque con néboa…). Cada alumno escolle unha e describe como representa o seu estado de ánimo.
2. Escritura poética guiada (25 min)
   Instrucións:
• Comezar cunha emoción.
• Empregar un elemento do clima como símbolo.
• Incluir polo menos unha metáfora ou comparación.
• Verso libre ou con rima.
• Mínimo 6 versos.
3. Lectura voluntaria e comentario positivo (10 min)
   Valóranse as imaxes poéticas e a expresión emocional.
4. Peche: escolla do título da antoloxía de aula (5 min)
   Lluvia de ideas e votación para título do mural/antoloxía colectiva.

6. Avaliación

Criterios:

• Comprende a simboloxía do clima na poesía.
• Emprega recursos poéticos de forma consciente.
• Expresa emocións de xeito creativo.
• Participa nas actividades con interese.

Instrumentos:

• Rúbrica de avaliación do poema.
• Observación directa e participación.

7. Ligazón co entorno galego

• Uso do clima galego como símbolo: néboa, chuvia miúda, orballo.
• Observación da contorna natural como inspiración.

---

RÚBRICA DE AVALIACIÓN: “O MEU CLIMA INTERIOR”

Nome do alumno/a: ____________________
Data: ____________________

Criterios	Excelente (10)	Ben (7-9)	Suficiente (5-6)	Mellorable (<5)
Relación emoción-natureza	A conexión é fonda, orixinal e moi suxestiva.	A relación está clara e coherente.	Existe relación, aínda que superficial.	Apenas hai conexión entre emoción e clima.
Uso de recursos literarios	Emprega varios recursos con creatividade.	Emprega algúns correctamente.	Emprega poucos ou moi básicos.	Non se aprecia uso consciente.
Coherencia e cohesión	O poema ten unidade, sentido e ritmo.	Coherente, con pequenas interrupcións.	Algo desordenado ou pouco claro.	Carece de fío condutor claro.
Orixinalidade e voz propia	Destaca pola sensibilidade e estilo.	Hai intención persoal clara.	Correcto, pero impersoal.	Sen implicación ou imitación evidente.
Presentación e coidado	Limpio, sen faltas, ben presentado.	Claro, con algunha falta leve.	Faltas graves ou presentación mellorable.	Descuidado ou incompleto.

---